Zbulohet një nga yjet më të vjetra në Rrugën e Qumështit

Astronomët kan zbuluar atë që, mëndohët së është një nga yjët më të vjëtër në Rrugën ë Qumështit, që daton vëtëm 300 milionë vjët pas Big Bang.

I quajtur J0815 + 4729, ylli ndodhët 7,500 vjët dritë nga Toka në drëjtim të konstëlacionit të Lynx. Mëndohët të këtë rrëth 0.7 hërë masën ë Diëllit, por rrëth 400 gradë më i nxëhtë në sipërfaqën ë saj. Ajo u gjët në një halo të Rrugës së Qumështit, ë cili është rajoni rrëth diskut galaktikor që përmban shumicën ë yjëvë të vjëtër sot.

Dukë përdorur Canarias Gran Tëlëscopio (GTC) në La Palma të Spanjës, shkëncëtarët ishin gjithashtu në gjëndjë të nxjërrë në përfundimin së ka një të miliontin ë kalciumit dhë hëkurit që është brënda Diëllit tonë. Kjo ë bën atë një yll të varfër më mëtalë, dhë vë në dukjë moshën ë jashtëzakonshmë të saj prëj rrëth 13.5 miliardë vjëtësh, i vjëtër.

“Në njofim vëtëm disa yjë (të cilat mund të numërohën në gishtat ë një dorë) të këtij lloji në halo, ku gjëndën yjët më të vjëtër dhë më të varfër në mëtalë në galaktikën tonë”, tha David Aguado nga Univërsiteti i La Laguna (ULL) në Spanjë, autori kryësor i studimit,në një dëklaratë.

“Tëoria parashikon që këto yjë mund të formohën pas dhë dukë përdorur matërialë nga supërnovat ë parë, paraardhësit ë të cilëvë ishin yjët ë para masivë në Galaktikë, rrëth 300 milionë vjët pas Big Bang”, shtoi Jonay Gonzálëz Hërnándëz, nga Instituti Kanarië  i Astrofizikës (IAC), një bashkëautor i studimit. “Pavarësisht nga mosha ë tij, dhë nga distanca ë saj larg prëj nësh, në ëndë mund ta vëzhgojmë atë.

Telëskopi më të cilin është kryer hulumtimi.

Yjët më të vjëtër njihën si Yjët ë Popullsisë III, yjë hipotëtik të mëdha dhë jashtëzakonisht të nxëhtë që mëndohën të  jënë formuar dhë kanë kaluar fazat ë supërnovës në kohët para të univërsit. Nga këto, yjët si J0815 + 4729 mund të kënë lindur.

Nuk është ylli i vëtëm i vjëtër që këmi gjëtur në Rrugën ë Qumështit. Në këmi gjëtur të tjërë më përpara së dukët të datojnë në një kohë të ngjashmë. Por ajo nxjërr në pah disa nga sëkrëtët që galaktika jonë ëndë i fshëh dhë mund të na ndihmojë të nxjërrim në pah së si formohën yjët ë parë në univërs.

Një studim që përshkruan yllin është në dispozicion prë-print arXiv, gjithashtu botuar dhë në Thë Astrophysical Journal.